spokój


spokój
1. Dać komuś (święty) spokój «przestać się wtrącać do kogoś, nie przeszkadzać komuś, nie niepokoić kogoś»: (...) dajcie mi święty spokój, sami sobie właźcie do zimnej wody, jeśli wola, a mnie nie zawracajcie głowy. Z. Żurakowska, Jutro.
2. Dać sobie spokój z kimś, z czymś «przestać się kimś lub czymś przejmować, zrezygnować z kogoś, czegoś, zaniechać czegoś»: Największe kryzysy małżeńskie przechodziliśmy z powodu brudnych naczyń. Na szczęście daliśmy sobie z tym spokój. Harmonię osiągnęliśmy, wzajemnie sobie ustępując (...). Viva 1/2000.
3. Dla świętego spokoju «wyrażenie oznaczające, że ktoś coś robi tylko dlatego, żeby się nie narażać na coś przykrego, żeby uniknąć konfliktów, sporów, zdenerwowania»: Wśród mniejszości nadal silne jest poczucie wyobcowania. Wielu, dla świętego spokoju, zadeklaruje narodowość polską (...). ŻW 18/02/2002.
4. Ktoś, coś nie daje komuś spokoju «ktoś, coś sprawia komuś kłopot, stanowi powód do zmartwień, nęka, gnębi kogoś»: Długo rozważał jakąś upartą myśl, która nie dawała mu spokoju. K. Makuszyński, Szatan.
5. Mieć (święty) spokój «nie mieć powodu do niepokoju, do zmartwienia, zdenerwowania»: Przemywa złoto, ma z tego trzysta, czterysta dolarów miesięcznie. Więcej i w mieście by nie zarobił, a tu w swoim „shaku” (szałasie) ma święty spokój. Przekrój 11/2001.
6. Olimpijski spokój «spokój niezmącony, niewzruszony, niezachwiany»: W okolicy Torwaru w gotowości stoją oddziały policji. Patrole krążą wśród kibiców. Strażnicy miejscy z olimpijskim spokojem spoglądają na parkujące na wolnych skrawkach chodników i trawników samochody. DD 30/03/2001.
7. Stoicki spokój «cecha ludzi, którzy zachowują opanowanie wobec niepowodzeń, przeciwności życiowych»: W całym tym tumulcie ona jedna zachowuje stoicki spokój. Nie zamierza uciekać. Wie, że przyjścia Rosjan nie przeżyje, więc każe sobie zawczasu wykopać w parku grób (...). WO 13/05/2000. (...) asystując jej wysłuchiwał nieraz cierpkie uwagi na swój temat, ale znosił je ze stoickim spokojem i z miłym uśmiechem. T. Kwiatkowski, Panopticum.
8. Tylko spokój może nas uratować «wezwanie do opanowania w trudnej, czasem beznadziejnej sytuacji, aby jej nie pogarszać»: – Zaraz – powiedział do siebie Groszek – tylko spokojnie. Tylko spokój może nas uratować. Trzeba przemyśleć, jak ją teraz odnajdę? J. Broszkiewicz, Wielka.
Zostawić kogoś w spokoju zob. zostawić 3.

Słownik frazeologiczny . 2013.

Look at other dictionaries:

  • spokój — {{/stl 13}}{{stl 8}}rz. mnż III, D. spokójkoju, blm {{/stl 8}}{{stl 20}} {{/stl 20}}{{stl 12}}1. {{/stl 12}}{{stl 7}} stan równowagi psychicznej, harmonia wewnętrzna, pogoda ducha; brak oznak zdenerwowania, niepokoju, umiejętność opanowania się,… …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • spòkoj — m stanje duševnog mira, spokojnost, smirenost …   Veliki rječnik hrvatskoga jezika

  • spokoj — spòkoj m DEFINICIJA stanje duševnog mira, spokojnost, smirenost ETIMOLOGIJA s (a) + v. pokoj …   Hrvatski jezični portal

  • spokój — m I, D. spokójkoju, blm 1. «stan równowagi psychicznej lub fizycznej; brak oznak zdenerwowania, niepokoju» Duchowy, filozoficzny, kamienny, olimpijski, pozorny, udany spokój. Spokój ducha, duszy, sumienia. Nakazać sobie spokój. Silić się na… …   Słownik języka polskiego

  • spokòj — ója in ôja m (ȍ ọ, ó) knjiž. 1. stanje brez hrupa, ropota; mir: v gozdu je spokoj; spokoj in tihota 2. stanje notranje ubranosti, urejenosti: na dušo mu lega spokoj …   Slovar slovenskega knjižnega jezika

  • Luksusowy Kaszubski Spokój — (Gołubie,Польша) Категория отеля: Адрес: Gołubie 59, 83 316 Gołubie, Пол …   Каталог отелей

  • Rezydencja Święty Spokój — (Висла,Польша) Категория отеля: Адрес: Spacerowa 28, 43 460 Висла, Польша …   Каталог отелей

  • dać sobie spokój — {{/stl 13}}{{stl 8}}{z kimś, z czymś} {{/stl 8}}{{stl 7}} przestać interesować się kimś, czymś, zrezygnować z czegoś, zaniechać czegoś, przestać zawracać sobie głowę kimś, czymś : {{/stl 7}}{{stl 10}}Daj sobie z tym spokój, to przerasta twoje… …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • otucha [radość, spokój i in.] spływa – spłynęła — {{/stl 13}}{{stl 8}}{na kogoś} {{/stl 8}}{{stl 7}} zaznawać radości, odczuwać spokój, uspokajać się, nabierać otuchy : {{/stl 7}}{{stl 10}}Czuł, jak wypełnia go otucha. Spokój spłynął na jego udręczoną duszę. {{/stl 10}} …   Langenscheidt Polski wyjaśnień

  • stoicki spokój — {{/stl 13}}{{stl 7}} równowaga ducha, niezachwiany spokój zachowywany w każdej sytuacji, nawet wobec przeciwności losu, niepowodzeń : {{/stl 7}}{{stl 10}}W tych burzliwych czasach on zachował stoicki spokój. Dyskutował ze stoickim spokojem.… …   Langenscheidt Polski wyjaśnień